Φρούριο Καράμπαμπα: Το απόρθητο οχυρό της Χαλκίδας

Ο σχεδιασμός και η μορφή του οφείλονται στον στρατιωτικό μηχανικό Τζιρόλαμο Γκαλόπο από τη Μάντουα, ο οποίος είχε αυτομολήσει στους Οθωμανούς. Κατά την πολιορκία του Μοροζίνι, το φρούριο άντεξε και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην ενετική αποτυχία.

Οι οχυρώσεις του φρουρίου κατέστησαν τη Χαλκίδα απόρθητη, με αποτέλεσμα οι Έλληνες να μην μπορέσουν να την απελευθερώσουν από τον οθωμανικό ζυγό, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες. Τελικά, η πόλη παραδόθηκε αμαχητί μετά τη συνθήκη του 1833. Μεγάλο ρόλο στην ισχυρή άμυνά της έπαιξε, φυσικά, και το Κάστρο της Χαλκίδας, που δυστυχώς κατεδαφίστηκε το 1885.

Το φρούριο έχει έκταση πέντε στρέμματα και ακανόνιστο επίμηκες σχήμα. Διαθέτει περίβολο, προμαχώνες και προστατεύεται με ανάχωμα στα βόρεια. Το τείχος του είναι χαμηλό και λεπτό, με μια ζώνη άμυνας στο επίπεδο των επάλξεων. Οι επάλξεις, στις οποίες η πρόσβαση επιτυγχάνεται με διάδρομο πλάτους 1 μ., αποτελούνται από μια σειρά συνεχόμενων ημικυκλικών τόξων με τυφεκιοθυρίδες. Παράλληλο αυτής της κατασκευής συναντάται στη Φορτέτσα του Ρεθύμνου.

Η είσοδος του φρουρίου βρίσκεται στη νοτιοανατολική γωνία από στενό καμαροσκεπή διάδρομο. Στο ανατολικό και δυτικό άκρο βρίσκονται δύο ισχυροί πολυγωνικοί προμαχώνες, ενώ στα βόρεια και νότια οι προμαχώνες είναι πεντάπλευρες συμπαγείς κατασκευές. Ο ανατολικός προμαχώνας, εξαιρετικής στρατηγικής σημασίας, ελέγχει το Στενό του Ευρίπου. Είναι πολυγωνική κατασκευή, εσωτερικά επιχωματωμένη. Θα είχε πέντε κανονιοθυρίδες, σε δύο από τις οποίες σώζονταν παλιά κανόνια μέχρι το 1940. Επίσης, στον προμαχώνα υπήρχε μικρή πυριτιδαποθήκη.

Στον δυτικό προμαχώνα παρουσιάζεται η μόνιμη έκθεση γλυπτών από την πόλη της Χαλκίδας, με τίτλο «Σπαράγματα μιας πόλης: Έκθεση μεσαιωνικών γλυπτών της Χαλκίδας». Η έκθεση διαρθρώνεται σε 17 θεματικές ενότητες και περιλαμβάνει γλυπτά που χρονολογούνται από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους έως τον 19ο αιώνα και προέρχονται από εκκλησιαστικά, κοσμικά και ταφικά μνημεία της πόλης.