Αμφιάρειο: Το Ιερό ενός θεραπευτή ήρωα

Το Ιερό ιδρύθηκε τον 5ο αιώνα π.Χ. με υπαίθριους βωμούς. Τον 4ο αιώνα π.Χ., κοντά σε αυτούς χτίστηκε ο ναός, εξάστυλος δωρικός, μαζί με τον μεγάλο βωμό. Κοντά στο ναό βρίσκονται η ιερή πηγή και τα λουτρά.

Σημαντικό οικοδόμημα ήταν η μεγάλη στοά (μήκους 110 μ.), στην οποία παρέμεναν οι επισκέπτες και οι ασθενείς. Εκεί γινόταν η «εγκοίμηση» όσων προσέφευγαν στον Αμφιάραο, οι οποίοι μέσα στον ύπνο τους, σε όνειρο, δέχονταν τη συμβουλή του θεού ή ακόμη και τη θεραπεία. Κατά μήκος της στοάς βρίσκονται τα βάθρα, στα οποία στέκονταν αγάλματα, μαρμάρινα ή χάλκινα, ιερέων και αναθετών, όπως δείχνουν οι επιγραφές που είναι χαραγμένες σε αυτά.

Το Ιερό περιλάμβανε και άλλα κτίρια, στοές και λουτρά, καθώς και θέατρο. Το οικοδόμημα της σκηνής του θεάτρου, με την αναστηλωμένη σήμερα κιονοστοιχία του προσκηνίου, χρονολογείται στον 2ο αιώνα π.Χ., ενώ οι πέντε μαρμάρινοι θρόνοι στην περιφέρεια της ορχήστρας στον 1ο αιώνα π.Χ.

Στην απέναντι όχθη του Χαράδρου απλωνόταν ο οικισμός, με κατοικίες, καταστήματα και ξενοδοχεία, στον οποίο φιλοξενούνταν οι πολυάριθμοι επισκέπτες που συνέρρεαν στο Ιερό από διάφορα μέρη, αναζητώντας θεραπεία ή χρησμό. Εντυπωσιακή είναι η κλεψύδρα, δηλαδή ένα υδραυλικό ρολόι.

Νέα ώθηση δόθηκε στο Ιερό από τον Ρωμαίο δικτάτορα Σύλλα, τον 1ο αιώνα π.Χ. Στο βάθρο που βρίσκεται στην είσοδο του ναού, ο ανδριάντας του αντικατέστησε το παλαιότερο άγαλμα, όπως εξάλλου συνέβη και με τα υπόλοιπα αγάλματα που είχαν αφιερωθεί στο χώρο.