Ναός Επικούριου Απόλλωνα: Μεγαλειώδης φόρος τιμής σε έναν φιλεύσπλαχνο θεό

Η ονομασία δεν προέρχεται από τον φιλόσοφο Επίκουρο (άρα Επικούρειος), αλλά από την επικουρία (δηλαδή τη βοήθεια) που προσέφερε ο Απόλλωνας στους Φιγαλείς, τους κατοίκους της ισχυρότερης πόλης της Αρκαδίας. Ταλαιπωρημένοι από μια επιδημία πανώλης, κατέφυγαν σε ναΐσκο του 7ου αιώνα π.Χ., εναποθέτοντας τις ελπίδες τους σε ένα ξόανο του Απόλλωνα, ένα άτεχνο άγαλμα από ξύλο που όμως έκανε το θαύμα του. Εκθέτοντας τα ταλαιπωρημένα τους σώματα στον ήλιο, οι Φιγαλείς γιατρεύτηκαν και αποφάσισαν να αφιερώσουν έναν μεγαλύτερο ναό στον ευεργέτη τους. Αρχιτέκτονας της ευγνωμοσύνης τους δεν ήταν άλλος από τον Ικτίνο, ο οποίος όχι μόνο σχεδίασε ένα από τα αριστουργήματα της αρχαιότητας, αλλά καινοτόμησε συνδυάζοντας αρχαϊκά, κλασικά και παραδοσιακά αρκαδικά χαρακτηριστικά.

Ο Ναός του Επικούριου Απόλλωνα κοιτάζει προς το βορρά, σε αντίθεση με το συνηθισμένο ανατολικομεσημβρινό προσανατολισμό άλλων λατρευτικών οικοδομημάτων. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι ο κυρίαρχος ρυθμός είναι μεν δωρικός, αλλά διαθέτει ιωνικούς ημικίονες στο εσωτερικό και έναν κορινθιακό κίονα στο κέντρο. Είναι η πρώτη και μοναδική φορά που τρεις διαφορετικοί ρυθμοί συνδυάστηκαν σε έναν ναό.

Η είσοδος του ναού ήταν φτιαγμένη έτσι ώστε την ημέρα των γενεθλίων του Απόλλωνα η πρώτη ηλιαχτίδα της ημέρας να κατευθύνεται στο λατρευτικό άγαλμα που βρισκόταν τότε στο εσωτερικό του. Σήμερα, ο Ναός του Επικούριου Απόλλωνα είναι καλυμμένος με προστατευτικό στέγαστρο, αν και στο μέλλον θα μπορέσει ξανά να υποδεχτεί το πρώτο φως της ημέρας, μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες αναστήλωσης και αντιμετώπισης των προβλημάτων θεμελίωσής του.