Κάστρο Ακροκορίνθου: Σημείο αναφοράς από την αρχαιότητα έως τον Μεσαίωνα

Η εξαιρετική γεωγραφική θέση του λόφου, που εξασφαλίζει εποπτεία σημαντικού τμήματος της Πελοποννήσου και της Στερεάς Ελλάδας, αλλά και του Κορινθιακού και του Σαρωνικού κόλπου, η γεωμορφολογία του (φυσικά οχυρή θέση, με απότομες κλιτύες, αλλά ευρεία πλατώματα στην κορυφή), καθώς και η επάρκεια σε πόσιμο νερό, υπήρξαν καθοριστικά στοιχεία για την επιλογή του ως οχυρωμένης ακρόπολης της αρχαίας και μεσαιωνικής Κορίνθου.

Τα επιβλητικά τείχη, μήκους 3.000 μέτρων, ενισχυμένα με τρεις οχυρωματικούς περιβόλους και βαθιά τάφρο στην ευπρόσβλητη δυτική πλευρά του λόφου, είναι αποτέλεσμα αλλεπάλληλων οικοδομικών φάσεων. Η παλαιότερη φάση τοποθετείται στους αρχαϊκούς χρόνους, όταν την Κόρινθο κυβερνούσαν ο τύραννος Κύψελος και οι απόγονοί του (657-583 π.Χ.), ενώ σημαντικότατες επεμβάσεις και επεκτάσεις πραγματοποιήθηκαν κατά τη Βυζαντινή και την Οθωμανική περίοδο, όπως και κατά τη Β’ Ενετοκρατία (1687-1715).

Εντός των τειχών περικλείεται έκταση 240.000 τ.μ. περίπου, με πλήθος καταλοίπων διαφόρων εποχών, που μαρτυρούν τη διαχρονική χρήση του χώρου συνθέτοντας, παράλληλα, ένα σπουδαίο σύνολο μνημείων.

Μεταξύ άλλων, ξεχωρίζουν το αφιερωμένο στην Αφροδίτη ιερό στο υψηλότερο τμήμα του λόφου, με μία παλαιοχριστιανική βασιλική και έναν μεταγενέστερο πύργο στα ερείπιά του. Στον ίδιο χώρο βρίσκονται, επίσης, ο ναός του Αγίου Δημητρίου και δύο ακόμη, ερειπωμένοι, ναοί, ένα μουσουλμανικό τέμενος, ο λεγόμενος «Φράγκικος» πύργος, μία μεγάλων διαστάσεων βυζαντινή δεξαμενή και η κρήνη Άνω Πειρήνη στην ομώνυμη πηγή, που συνδέεται με την παρουσία του Πήγασου, του μυθικού φτερωτού αλόγου, στην περιοχή της Κορίνθου.

Με την παράδοση του Ακροκορίνθου από τους Οθωμανούς στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και τους επαναστατημένους Έλληνες, στις 26 Οκτωβρίου 1823, το κάστρο σταδιακά εγκαταλείφθηκε. Ωστόσο, με την ολοκλήρωση του κύκλου της μακραίωνης κατοίκησης του χώρου, άνοιξε ένας δεύτερος, αυτός της μελέτης και των εργασιών αποκατάστασής του με στόχο τη διατήρηση και την ανάδειξη του διαχρονικού Ακροκορίνθου.