Ασκληπιείο Κω: Η κοιτίδα της ιατρικής επιστήμης

Αν και κατά την αρχαιότητα ασκληπιεία υπήρχαν διάσπαρτα στον ελλαδικό χώρο, ως χώροι λατρείας του θεού Ασκληπιού και θεραπευτήρια, στο Ασκληπιείο της Κω αναπτύχθηκε ιδιαίτερα η επιστημονική ιατρική χάρη στον Ιπποκράτη και τη σχολή ιατρικής που ίδρυσε εκεί.

Χτισμένο στις πλαγιές ενός λόφου, σε μια εκπληκτικής ομορφιάς τοποθεσία, ανάμεσα σε πλούσια βλάστηση και με εντυπωσιακή θέα προς τη θάλασσα, δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς το ίδιο το τοπίο συνέβαλε στη θεραπευτική διαδικασία. Το Ασκληπιείο χτίστηκε σταδιακά τον 4ο με 2ο αιώνα π.Χ. και λειτούργησε μέχρι και τον 4ο αιώνα μ.Χ., και διαμορφώνεται σε τρία επίπεδα (άνδηρα), τα οποία ενώνονται με επιβλητικές σκάλες. Οργανωμένοι σε αυτά βρίσκονται οι λατρευτικοί χώροι, όπως ο βωμός και ναοί αφιερωμένοι στον Ασκληπιό και τον Απόλλωνα, χώροι θεραπείας και διαμονής των ασθενών, ενώ κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους προστέθηκαν κρήνες με ιαματικά νερά, δεξαμενές, αποχωρητήρια και λουτρά.

Στις αρχές του 2ου αιώνα π.Χ., το Ασκληπιείο τέθηκε υπό την προστασία του βασιλιά Ευμένη Β’ της Περγάμου και τότε απέκτησε τη σημερινή του μνημειακή όψη. Κατασκευάστηκε μία μεγαλύτερη, επιβλητική κεντρική κλίμακα, που οδηγούσε στο ανώτερο άνδηρο, στο κέντρο του οποίου οικοδομήθηκε μεγάλος δωρικός ναός αφιερωμένος στον Ασκληπιό, αντίγραφο του ναού της Επιδαύρου.

Το Ιερό γνώρισε μεγάλη ακμή στους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους, και απέκτησε πανελλήνια φήμη, ιδιαίτερα μετά το 242 π.Χ., έτος κατά το οποίο οι κάτοικοι του νησιού εξασφάλισαν την αναγνώριση της ασυλίας, δηλαδή της προστασίας του Ιερού από πολεμικές ή άλλες εχθρικές ενέργειες. Τότε καθιέρωσαν και τα Μεγάλα Ασκληπιεία, εορτή κατά την οποία διεξάγονταν μουσικοί και γυμνικοί αγώνες, στους οποίους συμμετείχαν όλες οι ελληνικές πόλεις.

Οι έρευνες για τον εντοπισμό του Ασκληπιείου ξεκίνησαν ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα. Στη δεκαετία του 1930 πραγματοποίησαν ανασκαφές στο χώρο Ιταλοί αρχαιολόγοι, οι οποίοι και αναστήλωσαν τα μνημεία, δίνοντας στο Ιερό τη σημερινή του μορφή.