Δελφοί: Ομφαλός της Γης

Η τοποθεσία, ανάμεσα σε δύο θεόρατους βράχους κάτω από τη σκιά του Παρνασσού – του Ιερού Όρους των αρχαίων, κατέχει οχυρή θέση που θεωρείται ότι παρουσιάζει έντονη ενεργειακή φόρτιση.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, ήταν το σημείο όπου συναντήθηκαν οι δύο αετοί τους οποίους έστειλε από τα άκρα του σύμπαντος ο Δίας, τον ένα από την Ανατολή και τον άλλο από τη Δύση, για να ορίσει τους Δελφούς ως τον «ομφαλό της Γης».

Πριν γίνει τόπος λατρείας του Απόλλωνα, η παράδοση θέλει κυρίαρχη θεότητα τη Γαία, η οποία όμως δεν κατάφερε να ριζώσει εξαιτίας του Πύθωνα, ενός φοβερού τέρατος με σώμα φιδιού που τρομοκρατούσε την περιοχή. Όταν ο Απόλλωνας τον σκότωσε, άρχισε να λατρεύεται με το επίθετο Πύθιος, ενώ η ιέρειά του ονομάστηκε Πυθία.

Τα παλαιότερα ευρήματα στην περιοχή των Δελφών χρονολογούνται στη νεολιθική εποχή (4000 π.Χ.) και προέρχονται από το Κωρύκειο Άντρο, σπήλαιο στον Παρνασσό, όπου τελούνταν οι πρώτες λατρείες. Προς το τέλος του 7ου αιώνα π.Χ. οικοδομήθηκαν οι πρώτοι λίθινοι ναοί, αφιερωμένοι ο ένας στον Απόλλωνα και ο άλλος στην Αθηνά. Σύμφωνα με μαρτυρίες και αρχαιολογικά ευρήματα, στους Δελφούς λατρεύονταν, επίσης, η Άρτεμις, ο Ποσειδώνας, ο Διόνυσος, ο Ερμής, ο Δίας και άλλοι θεοί.

Το μαντείο των Δελφών γνώρισε τη μεγαλύτερη ακμή του στα τέλη της αρχαϊκής και στις αρχές της κλασικής περιόδου, και είχε ως κέντρο του τον δωρικό ναό του Απόλλωνα (ολοκληρώθηκε γύρω στο 330 π.Χ.), τα ερείπια του οποίου μπορεί κανείς να θαυμάσει σήμερα. Οι χρησμοί του μαντείου θεωρούνταν οι πιο αξιόπιστοι, εκφράζονταν από την Πυθία, ιέρεια του μαντείου, και ερμηνεύονταν από τους ιερείς του Απόλλωνα. Με το Ιερό συνδέεται και ο θεσμός της αμφικτυονίας, που αρχικά αποτελούσε θρησκευτική ένωση, ενώ αργότερα απέκτησε και πολιτική σημασία.

Το Ιερό των Δελφών αποκαλύφθηκε κατά τη διάρκεια της «μεγάλης ανασκαφής» που έγινε μεταξύ των ετών 1860-1903 και η οποία απαλλοτρίωσε το χωριό Καστρί που είχε χτιστεί πάνω στα ερείπιά του. Ο βωμός των Χίων, ο Θησαυρός των Αθηναίων, η Θόλος, το Στάδιο, το Γυμνάσιο, αλλά και το πλήθος πολύτιμων αναθημάτων, επιβεβαιώνουν ότι οι Δελφοί δεν ήταν μόνο ένα πνευματικό και θρησκευτικό κέντρο, αλλά και ένα σύμβολο ενότητας του αρχαίου ελληνισμού.

Το 394 μ.Χ. δόθηκε οριστικό τέλος στη λειτουργία του μαντείου με διάταγμα του βυζαντινού αυτοκράτορα Θεοδοσίου Α’. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού, οι Δελφοί έγιναν έδρα επισκοπής, αλλά εγκαταλείφθηκαν στις αρχές του 7ου αιώνα μ.Χ., εποχή επέλασης των Σλάβων. Τη νεότερη εποχή, ο χώρος των Δελφών συνδέθηκε με την προσπάθεια αναβίωσης της δελφικής ιδέας από το ζεύγος Άγγελου και Εύας Σικελιανού, οι οποίοι θέλησαν να δημιουργήσουν εκεί ένα νέο πνευματικό κέντρο.