Λευκός Πύργος: Το σύμβολο της Θεσσαλονίκης

Είναι κυκλικής κάτοψης (ύψος 33,9 μ., διάμετρος 21,7 μ.) και αποτελείται από ισόγειο και έξι ορόφους. Αρχικά περιβαλλόταν από χαμηλό οκταγωνικό περιτείχισμα, με τρεις οκταγωνικούς πυργίσκους σε τρεις γωνίες του, η κάτοψη του οποίου είναι σήμερα εμφανής στον περιβάλλοντα χώρο του μνημείου. Η υποδειγματική αναστήλωσή του, το 1985, από την τότε αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων, τιμήθηκε το 1988 με το βραβείο Europa Nostra.

Το μνημείο έφερε κατά καιρούς διάφορες ονομασίες, όπως «Πύργος του Λέοντος» τον 16ο αιώνα και «Πύργος της Καλαμαριάς» τον 18ο αιώνα. Το σημερινό επίθετο «Λευκός Πύργος» το έλαβε το 1883, όταν – με διαταγή του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Β’ – ο Πύργος ασπρίστηκε, διότι η προηγούμενη ονομασία του, «Πύργος του Αίματος», ως χώρου φυλακής και εκτελέσεων τον 19ο αιώνα, δεν άρμοζε στο νέο μεταρρυθμιστικό πνεύμα της εποχής.

Ο Λευκός Πύργος αποτελεί το σύμβολο της Θεσσαλονίκης, το σήμα κατατεθέν της πόλης και αγαπημένο σημείο συνάντησης. Από το 2008 στεγάζεται εδώ η μόνιμη έκθεση που αφορά την ιστορία της Θεσσαλονίκης από την ίδρυσή της, το 316/5 π.Χ., μέχρι τη σύγχρονη εποχή, μέσω της παρουσίασης ποικίλων όψεων του πολιτισμού της.

Η ανάγκη παρουσίασης ενός μεγάλου όγκου πληροφοριών στον μικρό σχετικά χώρο των ορόφων του μνημείου οδήγησε στη χρήση πολυμέσων, σε συνδυασμό με έντυπες γραφιστικές συνθέσεις, ενώ το αρχαιολογικό υλικό που εκτίθεται περιορίστηκε στο ελάχιστο. Σκοπός της έκθεσης είναι μια πρώτη γνωριμία με τη Θεσσαλονίκη στη διαχρονία και το κέντρισμα του επισκέπτη να συνεχίσει την περιήγηση στα ειδικά μουσεία, τα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους της πόλης. Η έκθεση οργανώνεται θεματικά ανά όροφο, με συνοπτική διαπραγμάτευση στον κεντρικό χώρο και αναλυτικότερη στα περιμετρικά δωμάτια αυτού.

Στο ισόγειο του Πύργου, μέσω προβολών και διαδραστικών οθονών αφής, παρουσιάζονται θεματικές, όπως η ίδρυση της πόλης, ο χρόνος, ο χώρος, το περιβάλλον και η προϊστορία αυτού. Εδώ, πληροφοριακοί σταθμοί εικονικής περιήγησης στην έκθεση προσφέρονται για όσους επισκέπτες έχουν δυσκολία ανόδου στους επάνω ορόφους.