Οι Ρωμαίοι και ο Έφηβος των Αντικυθήρων
Λίγοι γνωρίζουν ότι τα περισσότερα αγάλματα που κατασκευάζονταν στην αρχαία Ελλάδα ήταν χάλκινα. Ο χαλκός, όμως, ήταν ένα πολύτιμο υλικό που ζούσε πολλές ζωές και χρησιμοποιούνταν ξανά και ξανά, με αποτέλεσμα πολλά από αυτά να μην έχουν σωθεί έως τις μέρες μας.
Κατακτώντας την Ελλάδα το 146 π.Χ., οι Ρωμαίοι καταγοητεύτηκαν από την άνθιση της Ελληνιστικής τέχνης, με αποτέλεσμα να μεταφέρουν όσα αγάλματα μπορούσαν στην πατρίδα τους, ενώ οι πιο ευκατάστατοι πολίτες άρχισαν να τα αντιγράφουν σε μάρμαρο για να συμπληρώσουν τις συλλογές τους. Δεν νοείτω σπίτι πατρικίου χωρίς ελληνικά αγάλματα στον κήπο του. Αντιγράφοντας παλαιότερα έργα, οι Ρωμαίοι διέσωσαν άθελά τους πολυάριθμους τύπους αγαλμάτων που διαφορετικά μπορεί να είχαν χαθεί στο βάθος των αιώνων.
Η αποκατάσταση του αρχαϊκού κάλους του Εφήβου ήταν εξαιρετικά δύσκολη, καθώς το γλυπτό όχι μόνο βρέθηκε σε κομμάτια, αλλά είχε ένθετα μάτια από υαλόμαζα, κάτι σπανιότατο αλλά ενδεικτικό της τεράστιας σημασίας του.
Το ναυάγιο των Αντικυθήρων, όπου βρέθηκε και ο διάσημος Έφηβος, είναι μια κάψουλα του χρόνου η οποία συνδέεται άμεσα με την πρακτική των αντιγράφων στην αρχαιότητα. Ο εμβληματικός Έφηβος των Αντικυθήρων είναι ένα από τα ελάχιστα έργα που επιβίωσαν στην πρωτότυπη ορειχάλκινη μορφή του – ούτε το έλιωσαν, ούτε το αντέγραψαν – κι αυτό γιατί βρισκόταν στο βυθό της θάλασσας. Το φορτηγό σκάφος που τον μετέφερε, μαζί με γλυπτά διαφόρων χρονολογικών περιόδων, καθώς και τον περίφημο Μηχανισμό των Αντικυθήρων, βυθίστηκε γύρω στο 60-50 π.Χ. στο δρόμο για τη Ρώμη, χωρίς να φτάσει ποτέ στον προορισμό του.
Το ναυάγιο ανακαλύφθηκε τυχαία το 1900 από σπογγαλιείς, και ο θησαυρός ανασύρθηκε στην επιφάνεια έπειτα από δύο επεισοδιακές επιχειρήσεις: η πρώτη το 1900-1901 και η δεύτερη το 1976, με τη βοήθεια του ωκεανογραφικού πλοίου του Ζακ-Ιβ Κουστό, «Καλυψώ».
Η αποκατάσταση του αρχαϊκού κάλους του Εφήβου υπήρξε εξαιρετικά επίπονη, καθώς το γλυπτό όχι μόνο βρέθηκε σε κομμάτια, αλλά είχε ένθετα μάτια από υαλόμαζα, κάτι σπανιότατο αλλά και ενδεικτικό της τεράστιας σημασίας του. Ένας από τους δύο οφθαλμούς του, μάλιστα, είναι σύγχρονη προσθήκη, μια παρέμβαση που αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα.
Το πανύψηλο αυτό άγαλμα, που αγγίζει τα δύο σχεδόν μέτρα, χρονολογείται μεταξύ 340 και 330 π.Χ., και πιθανολογείται ότι κρατούσε κάποιο αντικείμενο στο δεξί του χέρι, που όμως δεν διασώθηκε. Αν ήταν το μήλον της Έριδος, τότε θα ήταν ο Πάρις, ενώ αν κρατούσε το κομμένο κεφάλι της Μέδουσας, τότε θα ήταν ο Περσέας. Το έργο αποδίδεται στον γλύπτη Ευφράνορα από την Κορινθία και έχει βρει πλέον μόνιμη στέγη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αφού λόγω της δύσκολης αποκατάστασής του πιθανόν να μην αντέξει την καταπόνηση μιας ακόμα μετακίνησης – κάτι που σημαίνει ότι μάλλον δεν θα ξαναταξιδέψει ποτέ.
Διαβάστε επίσης
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ο πρώτος αναλογικός «υπολογιστής» στον κόσμο
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων δεν φανερώνει όλα του τα μυστικά με την πρώτη ματιά. Για την ακρίβεια, θα μπορούσε κανείς εύκολα να τον προσπεράσει, καθώς δεν πρόκειται για το πιο εντυπωσιακό, οπτικά, εύρημα που ανασύρθηκε από το περίφημο ναυάγιο των Αντικυθήρων.
Η ασπρόμαυρη Ιφιγένεια της Σάμου
Το άγαλμα της Ιφιγένειας, μιας γυναικείας μορφής που τρέπεται σε φυγή, μπορεί να μην αποτελεί το πιο ξακουστό έκθεμα του Αρχαιολογικού Μουσείου Πυθαγορείου στη Σάμο, είναι όμως ένα σπάνιο δείγμα υβριδικής γλυπτικής που αξίζει να δείτε από κοντά.
Το αιώνιο αίνιγμα του Δίσκου της Φαιστού
Ένα από τα πλέον εμβληματικά ευρήματα του μινωικού πολιτισμού παραμένει και ένα από τα πιο αινιγματικά, με μυριάδες θεωρίες να έχουν αποπειραθεί να αποκρυπτογραφήσουν το περιεχόμενό του.